วันต้นไม้ประจำชาติมีความสำคัญอย่างไร

National_Tree_Day

หลายคนอาจจะยังไม่ทราบว่า ประเทศไทยมีวันต้นไม้แห่งชาติ แล้ววันนี้ก็ตรงกับวันวิสาขบูชาด้วย (วันขึ้น 15 ค่ำเดือน 6 ของทุกปี)

วันต้นไม้แห่งชาติได้ถือกำเนิดขึ้น เพื่อกระตุ้น ส่งเสริมให้ประชาชนได้ตระหนักถึงความสำคัญของธรรมชาติ อย่างน้อยที่สุดก็เป็นวันพิเศษให้ผู้คนช่วยกันปลูกเพิ่มคนละไม้ละมือ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ ให้สืบทอดไปสู่รุ่นลูกหลานของเราต่อไปในวันข้างหน้า โดยเฉพาะในสภาวะที่หลายประเทศทั่วโลกกำลังประสบปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อม ปัญหามลพิษ ไปจนถึงการเกิดภาวะเรือนกระจก ปัญหาโลกร้อน อากาศแห้งแล้ง การเสื่อมสภาพของผิวดิน วิกฤติมรสุมต่างๆ การรณรงค์เพื่อรักษาธรรมชาติและเพิ่มพื้นที่สีเขียวจึงเป็นหนึ่งในหัวข้อหลักซึ่งควรได้รับการพูดถึงมากขึ้นกว่านี้ด้วยซ้ำ

อันที่จริงแล้ว การส่งเสริมประชาชนให้ปลูกต้นไม้ในประเทศไทยได้ริเริ่มมานานตั้งแต่ปีพ.ศ.2481 โดยกรมป่าไม้ได้ชักชวนข้าราชการและประชาชนให้ร่วมกันปลูกในวันชาติซึ่งก็คือวันที่ 24 มิถุนายนในยุคสมัยนั้น เป็นการทำตามแบบอย่างในต่างประเทศเรียกว่า Arbor Day แล้วจึงเริ่มมีพัฒนาการ ขยายขอบเขตออกอย่างเป็นระบบออกไปมากขึ้นเรื่อยๆ กระทั่งในปีพ.ศ.2494 องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (The Food and Agriculture Organization of the United Nations: FAO) จึงได้มีการตั้งมติให้ประเทศสมาชิกจัดเทศกาลปลูกต้นไม้ประจำปี สำหรับประเทศไทยก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงวันไป ตามความเหมาะสม แล้วจึงมาเป็นอย่างในปัจจุบัน

จริงอยู่ว่า แทบไม่มีการประเมินอย่างเป็นรูปธรรมมากนักสำหรับผลลัพธ์จากการปลูกป่าหรือคืนพื้นที่สีเขียว วันปลูกต้นไม้แห่งชาติเองก็ใช่ว่าจะสามารถสร้างจิตสำนึกในเรื่องนี้ให้ประชาชนได้อย่างปัจจุบันทันด่วน แต่อย่างน้อยที่สุดก็เป็นการกระตุ้นเตือนว่า ป่าไม้เป็นสิ่งที่มีอยู่มานาน แต่ยิ่งนานวัน เพราะการรุกรานของมนุษย์ พื้นที่สีเขียวจึงลดลงไปมาก การจัดให้มีวันนี้ จึงเท่ากับย้ำเตือนให้ผู้คนซึ่งมักหลงลืมเรื่องนี้ไปได้ตระหนักถึงความสำคัญของการรักษาธรรมชาติ รวมถึงเป็นโอกาสสำหรับการถ่ายทอดเรื่องราวความรู้ให้เยาวชนรุ่นใหม่ต่อไป

แต่การปกป้องหรือพัฒนาป่าไม้ให้คงอยู่ไว้ รวมถึงรณรงค์ให้ลดการทำลายพื้นที่สีเขียวให้ได้ผลอย่างจริงจังนั้น จำเป็นต้องทำอย่างเป็นระบบ นอกเหนือจากภาครัฐ ก็มีภาคเอกชนและหน่วยงานต่างๆที่ต้องร่วมมือกัน

ก่อนหน้านี้ วันต้นไม้ประจำชาติไทยยังตรงกับช่วงเข้าพรรษา แต่เพราะสภาพอากาศของเมืองไทยได้เปลี่ยนแปลงไปมาก ฝนเริ่มไม่ตกต้องตามฤดูกาล เป้าหมายดั้งเดิมที่เปลี่ยนวันนี้ให้มาตรงกับช่วงเข้าพรรษาก็เพื่อจะให้อยู่ในฤดูฝน แต่ในเมื่อสภาพอากาศเปลี่ยนไปมาก การปลูกต้นไม้ในช่วงเข้าพรรษาจึงทำไม่ได้ผลเท่าไรนักในหลายปีหลังที่ผ่านมา นี่ยังไม่รวมกับปัญหาน้ำท่วมใหญ่ รัฐบาลจึงได้เปลี่ยนแปลงมาให้ตรงกับวันวิสาขบูชาแทน โดยเริ่มตั้งแต่เมื่อปีพ.ศ.2532 เป็นต้นมา

ป่าไม้กำลังจะหมดลงไปทุกที ดังนั้นในวันวิสาขบูชานี้ นอกจากเราทุกท่านจะออกไปเข้าวัด ร่วมกันเวียนเทียน ทำบุญ ตั้งอธิษฐานจิตแล้ว สิ่งที่ทุกท่านสามารถลงมือทำได้คนละไม้คนละมือก็คือการร่วมกันปลูกต้นไม้คนละนิดละหน่อย อย่างน้อยภายในวันนี้ก็ยังดี